Onderzoek: kunstmestproducten uit dierlijke mest kunnen traditionele kunstmest vervangen

Mestverwaardingsinitiatieven Danone en FrieslandCampina: grote reductie-emissies, belangrijke stap richting duurzame kringlooplandbouw

3 december 2019

Het Europese Joint Research Centre (JRC) heeft de onderzoeksresultaten van de tweejarige SAFEMANURE-studie gepresenteerd. De resultaten van deze studie geven criteria waaraan gerecyclede meststoffen zouden moeten voldoen om traditionele kunstmest te kunnen vervangen. Daarnaast kunnen melkveehouders met deze technieken de CO– en ammoniakuitstoot op hun bedrijf met respectievelijk 3% en 40% verminderen. Een belangrijke stap richting kringlooplandbouw, aldus Danone België en FrieslandCampina, die zich actief inzetten op dit thema.

Het Europese Joint Research Centre (JRC) voerde dit onderzoek uit in opdracht van DG ENVIRONMENT, het voor milieu verantwoordelijke directoraat-generaal van de Europese Commissie.

Van afval naar grondstof
FrieslandCampina en Danone werken samen op het brede thema van mest in Nederland en België. Dat doen ze ook door in te zetten op innovatieve technieken: FrieslandCampina met Jumpstart, Danone met Wings, telkens in nauwe samenwerking met de melkveehouders.

Extra verdienmodel
Ynte de Vries, Manager Farm Energy bij FrieslandCampina over Jumpstart, waarbij groene energie en mineralenconcentraat uit mest worden gewonnen: “De melkveehouders en de continuïteit van hun bedrijven staan bij FrieslandCampina centraal. In Nederland is de uitrol van Jumpstart-eenheden volop bezig. Op boerderijen met voldoende mest (vanaf circa 175 melkkoeien) is een goede financiële businesscase haalbaar. Met de toelating van het Jumpstart-mineralenconcentraat als kunstmestvervanger komt er een extra verdienmodel bij. Met Jumpstart genereert de veehouder dus extra inkomsten, terwijl hij tegelijkertijd zijn boerderij toekomstbestendig maakt. Het Jumpstart-programma wordt mede mogelijk gemaakt door onze businesspartnership met Danone, en daar zijn we trots op.”

Zie in deze vlog hoe nu al Energie uit Mest wordt gehaald. Erkenning van Jumpstart mineralenconcentraat als kunstmest zou een volgende stap richting circulariteit betekenen, en nog eens extra bijdragen  aan het Jumpstart verdienmodel waardoor Jumpstart ook voor minder grote melkveehouderijen bereikbaar zou worden.

Verminderen CO2-voetafdruk
Wings, een project van Danone in samenwerking met het Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking (VCM) en een pilotgroep van melkveehouders, heeft een installatie getest waarbij mestoverschotten worden verwerkt tot kunstmest. Marion Bloemendal, Project Manager bij Danone België: “Onze Belgische melkveehouders zijn veelzijdige ondernemers die streven naar duurzame productie. Wij willen hen hierin ondersteunen: door mestafzet te hergebruiken als grondstof zetten we een belangrijke stap richting kringlooplandbouw. Dat is goed voor de planeet en goed voor een economisch sterke landbouw.”

De technieken die werden getest binnen Wings en Jumpstart stellen de melkveehouders in staat hun CO2-voetafdruk met 3-20% en de ammoniakuitstoot met 40-45% te verminderen.

Onderzoeksresultaten
De studie geeft criteria waaraan uit mest gerecyclede meststoffen, zoals ammoniumzouten en mineralenconcentraten, moeten voldoen om boven de 170 kg dierlijke stikstof per hectare per jaar toegepast te kunnen worden. Het onderzoek toonde aan dat onder andere ammoniumzouten uit ‘stripping-scrubbinginstallaties’ en mineralenconcentraten uit omgekeerde osmose veel potentieel hebben om in de toekomst als kunstmestvervangers erkend te worden. Uit deze studie blijkt dat de milieueffecten of risico’s voor de volksgezondheid verwaarloosbaar zijn bij het gebruik van de uit mest gerecyclede stikstofmeststoffen, ‘RENURE’ gedoopt in het rapport, als aan de gestelde criteria wordt voldaan. De onderzoekers besluiten dat het gebruik van de gerecyclede meststoffen kansen biedt voor het beter sluiten van kringlopen en voor het efficiënter gebruik van grond- en hulpstoffen in de Europese voedselketen.

Volgende stappen: schaalbaarheid en regelgeving
Vandaag de dag zijn de technieken voor het omzetten van dierlijke mest in kunstmest nog niet breed toepasbaar, om twee redenen. Ten eerste zijn de technieken voor de nutriëntenrecuperatie relatief duur. Verder onderzoek is nodig om deze technieken betaalbaar te maken. Ten tweede worden de producten uit ‘nutriëntenrecuperatie’ nog niet erkend als kunstmest volgens de Europese Nitraatrichtlijn.

Het SAFEMANURE-project toont aan dat er wel degelijk producten zijn die potentie hebben om in de toekomst een ‘end-of-manure’-statuut te verkrijgen, wat van groot belang is voor de volgende stap naar kringlooplandbouw. Dit wordt bevestigd door Danone en FrieslandCampina en daarom roepen zij beleidsmakers op om zo spoedig mogelijk tot actie over te gaan om de ontwikkeling en implementatie van dergelijke technieken verder te versnellen.