Diergezondheid en dierwelzijn in route2020 en Foqus planet

FrieslandCampina heeft voor het jaar 2020 een reeks doelstellingen met betrekking tot duurzame melkveehouderij geformuleerd. Twee van deze doelstellingen zijn het in stand houden van het aantal leden-melkveehouders dat weidegang toepast en constante verbetering van de gezondheid en het welzijn van het vee op de bedrijven van de leden-melkveehouders. Foqus planet beschrijft hoe deze doelstellingen naar het niveau van de boerderijen kunnen worden vertaald.

Het Foqus planet programma bestaat uit drie componenten, zijnde basiseisen, weidegang en duurzame ontwikkeling. Met Foqus planet ondersteunen we onze leden-melkveehouders bij het verduurzamen van hun bedrijven en zo ook de melkveehouderij. Melkveehouders van FrieslandCampina zorgen goed voor hun koeien en zij controleren het welzijn van hun vee meerdere malen per dag. Diergezondheid en dierwelzijn zijn zeer belangrijke onderwerpen binnen Foqus planet. De eisen van Foqus planet zijn strenger dan de wettelijke eisen.

Basiseisen van Foqus planet

In het algemeen kan worden gesteld dat de inhoud van de basiseisen van Foqus planet betreffende diergezondheid en dierwelzijn gaat over de gezondheid, het welzijn en de behuizing van het vee en verantwoord gebruik van diergeneesmiddelen. De basiseisen van Foqus planet geven uitleg over de belangrijkste onderwerpen met betrekking tot diergezondheid en dierwelzijn.

Verplichte controle van de gezondheid van de dieren

FrieslandCampina accepteert uitsluitend melk van gezonde koeien. Daarom is binnen Foqus planet regelmatige controle van de gezondheid van de dieren op de boerderij verplicht. Boeren kunnen tussen drie soorten diergezondheidscontroles kiezen:

Vier periodieke bezoeken door de veearts aan de boerderij De veearts bezoekt de boerderij in vier vooraf aangegeven maanden. Tijdens deze bezoeken onderzoekt de veearts de gezondheid van de melkkoeien en vult hij of zij een checklist in waarin de dieren met gezondheidsproblemen worden gespecificeerd, inclusief de lichaamsconditiescore. Als een boerderij te veel koeien heeft die extra aandacht vereisen, moet de veearts een veterinaire controle uitvoeren.
Constante bewaking van de diergezondheid Constante bewaking van de diergezondheid is gebaseerd op beschikbare gegevens over diergezondheid (zoals het sterftecijfer, de gezondheidsstatus van de dieren met betrekking tot paratuberculose, BVD, salmonella, enz.), inclusief de melkproductieregistratie (nieuwe infecties, gezondheid van de uiers, melkopbrengst, enz.). Voor constante bewaking van de diergezondheid wordt een vergelijking gemaakt met het nationale gemiddelde om de boer te stimuleren verbeteringen aan te brengen. Minimaal twee bezoeken van de veearts per jaar is verplicht, maar de veearts zal een melkveehouderij gemiddeld meer dan tweemaal per jaar bezoeken.
KoeKompas Tijdens twee bezoeken van de veearts analyseren de boer en de veearts de boerderij met gebruikmaking van het KoeKompas. Het KoeKompas meet de gezondheid en het welzijn van de melkkoeien. Dit verschaft de boeren ook inzicht in de stappen die kunnen worden genomen om de gezondheid en het welzijn van hun koeien te optimaliseren.

Voor alle drie diergezondheidscontroles geldt dat als de gezondheid van de dieren niet aan de normen voldoet, de veearts een veterinaire controle moet uitvoeren. Deze veterinaire controle omvat een lichamelijk onderzoek van het vee met betrekking tot de lichamelijke conditie, de locomotiescore, de conditie van het jongvee, enz. Als een boerderij geen verbetering laat zien, stopt FrieslandCampina met het ophalen van de door deze boerderij aangeboden melk.

Verplicht diergezondheidsplan en dierbehandelplan

In Nederland moet iedere boerderij een Diergezondheidsplan en een Dierbehandelplan voorhanden hebben. De boer moet dit Diergezondheidsplan, inclusief een Dierbehandelplan, in overleg met de veearts opstellen. In dit plan stelt iedere boer doelstellingen voor zijn bedrijf met betrekking tot verschillende onderwerpen. De onderwerpen voor melkvee zijn mastitis, klauwziektes, metritis, ketose en sterftecijfer. Voor kalveren zijn de onderwerpen diarree, longontsteking, meningitis en sterftecijfer. De veearts en de boer bespreken de risico’s of infectiedruk (bijv. overdracht van ziekten) en weerstand (bijv. voer, huisvesting) en stellen de aandachtspunten vast. Het Diergezondheidsplan wordt jaarlijks geëvalueerd.

Het Dierbehandelplan vormt een onderdeel van het Diergezondheidsplan. In het Dierbehandelplan stelt de veearts instructies op voor de boer over de behandeling van een ziekte van een koe en welke medicijnen moeten worden gebruikt. Boeren moeten bij het behandelen van een koe altijd het advies van de veearts opvolgen.

Aanpak specifieke dierziekten

De aanpak van verschillende dierziekten zijn verplicht, zoals het beheersen van para-tbc en salmonella op het bedrijf. Vanaf 2018 is de aanpak voor salmonella verder aangescherpt. Daarnaast moeten alle melkveebedrijven actief aan de slag met de eradicatie van dierziektes IBR (Infectieuze Bovine Rhinotracheïtis) en BVD (Bovine Virus Diarree). Als een melkveehouder deze ziekten op zijn bedrijf onder controle heeft, zal de weerstand van het vee toenemen.

Geschikte huisvesting en verzorging van hoge kwaliteit

Schone huisvesting met voldoende ruimte is van essentieel belang voor diergezondheid en dierwelzijn. Daarom vormt ook dit een onderdeel van Foqus planet. Al het vee moet vrij toegang tot voer en water hebben. Kwaliteitszorg voor koeien en kalveren is de norm; zij moeten in een goede conditie verkeren en schoon zijn.

Kalveropfok

Gezonde koeien en kalveren met een goed welzijn zijn de trots van iedere melkveehouder. Vanaf 2018 wordt in Foqus planet op twee manieren gestuurd op het verbeteren van de gezondheid en het welzijn van kalveren. Eerste stap is dat alle melkveehouders inzicht krijgen in kalversterfte op hun bedrijf. Bedrijven met een hoge kalversterfte worden verplicht een plan van aanpak op te stellen om de kalversterfte te verlagen. Er is ook een checklist beschikbaar voor melkveebedrijven. De checklist en plan van aanpak zijn in samenwerking met de KNMvD opgesteld. Ze vormen een hulpmiddel voor melkveehouder om samen met de dierenarts tot de juiste acties te komen.

De tweede  manieren is het belonen op de KalfOK-score. KalfOK is een instrument dat een indicatie geeft van de gezondheid van de kalveren en het jongvee. Het geeft inzicht in wat goed gaat en waar verbeterpunten liggen. Daarmee willen we melkveehouders stimuleren om de kalveropfok nog verder te verbeteren. Én laten zien dat veel melkveebedrijven het al goed voor elkaar hebben. Bedrijven met een goede KalfOK-score kunnen punten halen in het duurzaamheidsprogramma voor de leden-melkveehouders van FrieslandCampina.

Daarnaast is het sinds 2018 voor melkveehouders verplicht om naast de verplichte verdoving ook langwerkende pijnstilling toe te passen bij het onthoornen van kalveren.

Duurzame ontwikkeling in Foqus planet

Het onderdeel duurzame ontwikkeling van Foqus planet stimuleert boeren om betere resultaten te behalen. Voor diergezondheid en dierwelzijn zijn drie indicatoren gekozen, zijnde het aantal somatische cellen, kalveropfok (KalfOK) en levensduur van de koe. Melkveehouders worden gestimuleerd om melk met een laag aantal somatische cellen te produceren. Het aantal somatische cellen is gerelateerd aan uiergezondheid van de koe. Duurzame ontwikkeling bevordert het werken aan het verbeteren van kalveropfok. Gezonde koeien die een goed leven leiden, leven langer en dus wordt verlenging van de levensduur van de koe in Foqus planet beloond.

De indicatoren met betrekking tot diergezondheid en duurzame ontwikkeling in Foqus planet motiveren onze melkveehouders om aan onze doelstelling voor 2020 te werken: constante verbetering van diergezondheid en dierwelzijn.

Controle van Foqus planet

Foqus planet en zo diergezondheid en dierwelzijn worden op drie manieren verzekerd:

  • Frequente melkkwaliteitscontrole
  • Constante gezondheidscontroles
  • Iedere twee jaar een audit van de boerderij, zowel aangekondigd als onaangekondigd

Deze audits worden door een onafhankelijke auditinstantie uitgevoerd. In geval van slechte prestaties worden extra audits uitgevoerd.

Samen met de leden

Een bedrijf dat eigendom is van een coöperatie kan niet zomaar een nieuw kwaliteitsprogramma invoeren. Dit moet in overleg met de leden-melkveehouders gebeuren. In 2014 besloten de leden-melkveehouders door middel van bijeenkomsten, werkgroepen, vergaderingen met leden van de leden van de districtsraden en in de ledenraad om de nieuwe Foqus planet op 1 januari 2015 te introduceren. Deze grondige aanpak verzekerde dat de leden gemotiveerd zijn en overtuigd van het nut en de noodzaak van Foqus planet.

Het Foqus planet programma wordt jaarlijks geëvalueerd en voorstellen voor verbeteringen worden aan de leden-melkveehouders voorgelegd. Dit betekent ook dat het minimumniveau voor diergezondheid en dierwelzijn wordt opgetrokken. Voor 2016 zijn de eisen betreffende gezondheid en welzijn van kalveren toegevoegd en moet het vee tegen onnodige pijn of letsel of negatieve effecten op hun gezondheid en welzijn worden beschermd. Het couperen van staarten is niet toegestaan.

Kennis over diergezondheid en dierwelzijn delen

Op Melkweb, het kenniscentrum voor boeren op het intranet, worden verschillende thema’s op het gebied van diergezondheid en dierwelzijn genoemd. Dit kenniscentrum bevat artikelen over diergezondheid en hulpmiddelen, en boeren kunnen kennis delen en bespreken.