Vraag en antwoord

Vraag en antwoord

Zijn zuivelcoöperaties beter dan particuliere melkbedrijven?

In veel westerse landen wordt een groot deel van de melk verwerkt door coöperaties. Coöperaties zijn zuivelondernemingen waarvan de melkveehouders samen eigenaar zijn. In de top-10 van de grootste zuivelbedrijven van Europa, is de helft een coöperatie. Coöperaties proberen voor hun leden, de melkveehouders, melk en zuivelproducten tegen een zo hoog mogelijke prijs in de markt te verkopen.

Drinken we alle melk die wordt geproduceerd op?

Verreweg het grootste deel van deze jaarproductie (meer dan tweederde) wordt wereldwijd opgedronken en gegeten als melk, yoghurt, room en desserts. Tussen de 10 en de 15 procent van alle melk wordt verwerkt tot kaas. Het resterende deel, zo’n 20 tot 25 procent, wordt verwerkt tot melkpoeder, boter, gecondenseerde melk, caseïnaat, weipoeder, lactose en allerlei andere producten.

Gebruiken alle mensen in de hele wereld zuivel?

Niet iedereen, maar wel heel veel mensen. Zuivel is onlosmakelijk verbonden met het dagelijks leven, vooral in westerse landen. Melk van koeien is de belangrijkste basis van zuivel. Maar ook andere dieren, zoals buffels, geiten en schapen, geven melk, waarvan producten gemaakt worden. In veel landen in Afrika en Azië gebruiken mensen minder zuivel dan in westerse landen.

Zitten er in koolhydraten in melk?

Ja. Koolhydraten leveren hoofdzakelijk energie. Daarnaast hebben we ze nodig voor een gezonde hormoonhuishouding.

Bevat melk vetten?

Ja. In de markt worden veel zuivelproducten met een verschillend vetgehalte aangeboden. Iedereen kan zelf kiezen. Mensen die bijvoorbeeld minder energie willen eten, kunnen kiezen voor halfvolle en magere zuivelproducten. Het vetgehalte in de melk van de koe varieert. Het is onder meer afhankelijk van het seizoen, van de voeding van de koe en van het koeienras. Melkvet is een natuurlijk vet dat zeer veel verschillende vetzuren bevat.

Zit er eiwit in melk?

Ja. De samenstelling van eiwit in melk past precies bij wat het lichaam nodig heeft. We hebben eiwit nodig voor energie, om te groeien en voor het herstel van spieren en organen. Daarnaast heeft het een positieve uitwerking op de bloeddruk en de gezondheid van de huid.

Past melk in een verantwoord eetpatroon?

Absoluut. De voedingswaarde van melk is bijzonder: er zijn maar weinig voedingsmiddelen die zoveel verschillende, belangrijke voedingsstoffen bevatten als melk in verhouding tot de hoeveelheid energie. Daarom levert melk een belangrijke bijdrage aan de inname van veel voedingsstoffen en past in een verantwoord voedingspatroon.

Hoe kan het gemiddelde melkgebruik van mensen bepaald worden? Worden kilo’s kaas en liters melk bij elkaar opgeteld?

Elk zuivelproduct kan omgerekend worden naar zogenaamde melkequivalenten. Dat drukt uit hoeveel kilo melk nodig is om een kilo van het betreffende product te maken.

Hoe koel moet je melk bewaren?

De beste bewaartemperatuur is 4 °C.

Hoe zijn coöperaties ontstaan?

Eind 19e en begin 20e eeuw waren er nauwelijks mogelijkheden melk te koelen, het product was dus zeer bederfelijk. Individuele boeren waren dus erg kwetsbaar tegenover hun afnemer. Veehouders gingen zelf melk houdbaar maken door er boter, kaas en melkpoeder van te maken, voor gezamenlijke rekening en risico. Ook gaf een coöperatie de mogelijkheid belangrijke, kostbare investeringen te doen in verwerking van melk en afzet van zuivel.

Hoe houd je melk goed in onder tropische omstandigheden?

Melkpoeder en geconcentreerde melk zijn hiervoor zeer geschikt. Hierin zitten dezelfde belangrijke voedingsbestanddelen als in verse melk, en ze zijn lang houdbaar buiten de koelkast. Als je melkpoeder oplost in water, heb je melk.

Hoe werkt een coöperatie?

Coöperaties proberen voor hun leden een zo hoog mogelijke melkprijs in de markt te realiseren. De leverancier van de melk, de melkveehouder dus, is mede-eigenaar van de onderneming. Dat betekent dat zij er ook voor zorgen dat de coöperatieve zuivelonderneming over een eigen vermogen beschikt en dat zij daarvoor een vergoeding ontvangen. Meestal zien de boeren via een bestuur en raad van commissarissen toe op de gang van zaken binnen de onderneming. Het resultaat van de zuivelonderneming komt ten goede aan de leden van de coöperatie, de melkveehouders.

Hoe zorgt de melkfabriek ervoor dat melk niet snel bederft?

Dat is een heel proces. In de eerste plaats is het belangrijk dat de melkveehouder bij het melken hygiënisch werkt, zodat er zo weinig mogelijk bacteriën in de melk terecht komen. De melk wordt daarna zo snel mogelijk gekoeld: dat belemmert de groei van bacteriën. In de melkfabriek wordt de melk verhit, waardoor veel micro-organismen worden gedood. Melk is een natuurproduct, daarom is het belangrijk om ook als consument de melk koel te bewaren.

Hoe wordt de totale melkproductie berekend?

Alle melk die melkveehouders overal ter wereld produceren, is gemakkelijk te meten in kilogrammen (een liter melk weegt ongeveer 1,03 kilogram). Melk wordt echter ook verwerkt in bijvoorbeeld yoghurt, desserts, kaas of boter. Dan is het van belang om hoeveelheden van die producten te kunnen koppelen aan de verwerkte hoeveelheid melk. Dat gebeurt met melkequivalenten. Bijvoorbeeld: voor één kilo Goudse kaas is ongeveer tien kilo melk nodig. Eén kilo Goudse kaas staat dus voor tien melkequivalenten.

Hoe lang blijft melkpoeder goed?

Mits goed bewaard (koel, donker en droog) kan melkpoeder jaren goed blijven.

Hoe lang blijft melk goed in de koelkast als het pak open is?

Een geopend pak melk kun je ongeveer vijf dagen in de koelkast bewaren. Smaak en kwaliteit gaan nauwelijks achteruit.

Hoe lang blijft melk buiten de koelkast goed?

Gepasteuriseerde melk moet je niet buiten de koelkast bewaren. Ze bederft dan snel. Een ongeopend pak gesteriliseerde melk, of melk die via UHT is verhit, blijft buiten de koelkast een paar maanden in prima conditie. Is het pak eenmaal geopend, dan moet je het wel in de koelkast bewaren.

Hoeveel melk gebruikt een mens gemiddeld per jaar?

In westerse landen eten en drinken mensen gemiddeld 240 tot 250 kilo zuivel per persoon per jaar, omgerekend naar melkequivalenten (de daarin verwerkte hoeveelheid melk). In niet-westerse landen in Azië en Afrika ligt de zuivelconsumptie op ruim 60 kilo per persoon per jaar. De zuivelconsumptie in niet-westerse landen stijgt sneller dan in het westen.

Hoeveel melk wordt jaarlijks geproduceerd?

Over de hele wereld wordt elk jaar tussen de 650 en 700 miljard kilo melk geproduceerd (bron: FAO food and agricultural organization). Daarvan is meer dan 550 miljard kg koemelk. De melkproductie vertoont al jaren een licht stijgende trend.

Mag een boer net zoveel melk produceren als hij wil?

In de Europese Unie is de productie van melk aan normen gebonden. Deze melkquotering stelt dat melkveehouders tot een bepaald maximum aan melk en melkvet mogen produceren (melkquotering). Produceren ze te veel, dan moeten ze een boete betalen (superheffing).

Wat is een melkequivalent?

Kilo’s melk en kilo’s kaas kunnen niet zomaar bij elkaar opgeteld worden. Melkequivalenten worden gebruikt om de consumptie en productie van verschillende zuivelproducten om te rekenen naar kilo’s melk. Alle zuivelproducten zijn terug te rekenen naar de hoeveelheid melk die nodig is om het product te maken. Voor een kilo Goudse kaas is ongeveer tien kilo melk nodig. Eén kilo kaas staat dus voor zo’n tien melkequivalenten.

Wat is gecondenseerde melk?

Gecondenseerde melk is melk in geconcentreerde vorm: onder lage druk en hoge temperatuur wordt er veel water aan onttrokken, maar niet alles. Naast deze geëvaporeerde melk is er zoete gecondenseerde melk, waaraan suiker is toegevoegd.
Beide varianten zijn dikker dan verse melk en (ongeopend) langdurig houdbaar buiten de koelkast.

Wat is een koemelkallergie?

Mensen die hier last van hebben, zijn overgevoelig voor het eiwit dat in melk zit. Ze krijgen bijvoorbeeld buikpijn of uitslag. Ook producten als yoghurt en kwark kunnen voor zo’n allergische reactie zorgen, omdat hier bijna alle melkeiwitten nog aanwezig zijn

Wat is fermentatie?

Bij fermentatie worden ‘goede’ bacteriën aan melk toegevoegd. Die verandert daardoor van smaak en structuur en wordt ook langer houdbaar. Boter, kaas en yoghurt worden via fermentatie van melk gemaakt.

Wat is een lactose-intolerantie?

Melk bevat veel waardevolle voedingsstoffen, onder andere lactose (melksuiker). In het westen beschikken sommige mensen niet over het enzym lactase, dat lactose kan verwerken. Deze mensen krijgen buikpijn of diarree als ze (veel) melk drinken. Gefermenteerde zuivelproducten, zoals yoghurt, kaas en boter, leveren geen problemen op. In deze producten is de lactose niet meer aanwezig.

Wat is melkpoeder?

Melk bestaat voor het grootste deel uit water. Melkpoeder is melk waaraan dat water is onttrokken. In het poeder zitten wel alle belangrijke voedingsstoffen van melk. Je hoeft het alleen aan te lengen met water.

Wat is het verschil tussen gesteriliseerde melk en melk die houdbaar is gemaakt via UHT?

Bij UHT wordt de melk kort verhit tot een hogere temperatuur, vaak wel tot 135 °C. Gesteriliseerde melk wordt op een iets lagere temperatuur verhit, maar wel langer dan bij UHT. Bij beide methoden  worden alle schadelijke micro-organismen gedood. De melk is dan lang houdbaar bij gesloten verpakking. Wel ontstaat er door de verhitting een smaakverschil met verse melk.

Welke mineralen zitten er vooral in melk?

Melk bevat vooral calcium. Calcium is nodig voor zowel de opbouw als het onderhoud van de botten en het gebit. Daarnaast is calcium onmisbaar voor een goed functioneren van spieren en zenuwen. Als je alcohol, cafeïne en zout gebruikt, verliest je lichaam calcium en moet je de calciuminname verhogen. Zuivel vormt de meest vooraanstaande bron van calcium in de voeding van westerse consumenten.

Welke vitamines zitten er in melk?

In zuivel zitten van nature veel vitamines. Zuivel vormt in westerse landen de belangrijkste natuurlijke bron van vitamine B12. Vitamine B12 speelt een rol bij de vorming van rode bloedcellen en zorgt voor een goede werking van het zenuwstelsel. Alle B-vitaminen zijn wateroplosbaar. Dat betekent dat het lichaam ze relatief snel uitscheidt. Daarom is het lichaam gebaat bij een regelmatige, bij voorkeur dagelijkse, toediening.

In welk land wordt de meeste melk geproduceerd?

Als het gaat om de hoeveelheid op boerderijen geproduceerde melk, dan staat India op nummer 1 van de wereld (2007). Wordt berekend hoeveel melk boeren aan de zuivelfabrieken leveren, dan staan de Verenigde Staten op de eerste plaats. Exportkampioen van melk is Nieuw-Zeeland.

Welk land in Europa produceert de meeste melk?

Duitsland produceert de meeste melk, gevolgd door Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Polen, Nederland en Italië.

Welke onderneming in Europa is de grootste in zuivel?

Gemeten naar omzet in zuivelproducten is het Zwitserse Nestlé de grootste (25,9 miljard dollar zuivelomzet in 2009). Op nummer 2 staat Danone uit Frankrijk (14,8 miljard dollar in 2009). In 2009 staat Lactalis, ook uit Frankrijk, op nummer 3. Vanaf 2009 speelt FrieslandCampina uit Nederland mee in de top van deze lijst: nummer 4. FrieslandCampina is ontstaan door de fusie van Friesland Foods en Campina.

	Bedrijf	Zuivelomzet (mld US$)
1	Nestlé	25,9
2	Danone	14,8
3	Lactalis	12,7
4	FrieslandCampina	11,2
5	Fonterra	10,2
6	Dean	9,7
7	Arla Foods	8,7
8	DFA	8,1
9	Kraft	6,8
10	Unilever	6,4

-

Waarom wordt melk zuur?

Bij pasteurisatie van melk blijven er altijd een aantal bacteriën over in de melk die ook bij lagere temperatuur kunnen uitgroeien bij bewaren en daardoor de melk laten verzuren.

Bij UHT (Ultra High Temperature) of gesteriliseerde melkproducten zijn alle bacteriën gedood en is het product in de gesloten verpakking ook buiten de koelkast lang houdbaar. Na opening komen er echter altijd bacteriën in het product waardoor het bederf op gang komt. Dit proces verloopt sneller buiten de koeling.

Waarom is melk goed voor je botten?

Melk bevat veel calcium, dat bijdraagt aan de opbouw van onze botten.

Waarom is melk goed voor je tanden?

Melk bevat veel calcium, dat bijdraagt aan stevige tanden.